Dossier IMPACT

Het zichtbaar maken van impact en effect is onder bibliotheken een breed gedragen wens, maar het is ook een complex proces. Daarom organiseerde de Koninklijke Bibliotheek op 17 december 2018 een bijeenkomst voor bibliotheken rondom het thema IMPACT. De dag stond in het teken van het zelf meten van effecten bij gebruikers en het aantonen van de maatschappelijke impact van de bibliotheek in het educatieve en sociale domein.

Vier stappen voor impactmanagement

Tijdens de landelijke dag kwamen alle stappen aan bod die je doorloopt bij het inrichten van een impact-gestuurde organisatie. Van de strategische vraag waarom u impact wilt hebben en hoe u dat gaat aantonen, tot de organisatorische aspecten en het opbouwen van een pakkend verhaal over de bibliotheek.

Onderstaand model laat zien wat deze stappen zijn en welke workshop er per stap is aangeboden.

De stappen in het impactmanagement-proces en bijhorende workshops

Een korte omschrijving van de workshops, de powerpoint presentaties en een interview met elke workshopleider zijn hieronder te vinden.

Introductie

Waarom voert de KB het programma IMPACT (voorheen: Meten Maatschappelijke Opbrengst) en wat kun je van de KB verwachten op het gebied van IMPACT en effectmeting? In een korte introductie nam Marjolein Oomes, Kennisadviseur bij  de KB en initiatiefnemer van het IMPACT-programma, de ruim 100 bezoekers mee in de achtergrond, doelen, resultaten en plannen van het onderzoeksprogramma IMPACT.

Impact-management: wat is het en waar begin je?

Wat is impact management en waarom is het belangrijk? Hoe bepaal je de scope en insteek van een meting en wat is nodig om te starten? In deze workshop nam Kirsten van Reisen van Sinzer deelnemers mee in de eerste stappen vóór het opzetten van een goede meting.

Veranderingstheorie: welke impact wil je meten (of bereiken)?

Welk maatschappelijk probleem wil je oplossen en wat zijn de effecten die je nastreeft? Hoe vertaal je deze effecten naar meetbare eenheden waarover je bewijs kunt verzamelen? Onder begeleiding van Lizzy Eilbracht, Impact Engineer bij Avance Impact, gingen deelnemers aan de slag met het opstellen van een scherpe veranderingstheorie en het bepalen van indicatoren om effecten te meten.

Niet bij nul beginnen

Wat voor type bewijs bestaat er al over de impact van bibliotheken? Welke landelijke effectmetingen zijn er uitgevoerd en wat voor gegevens zijn reeds beschikbaar over de dienstverlening? Hoe kunnen die verschillende inzichten samen een mooi prestatieverhaal vormen? In deze workshop maakten deelnemers onder begeleiding van Annemiek van de Burgt en Sharon van de Hoek, adviseurs bij de KB, een duik in de veelheid aan onderzoeken die al beschikbaar zijn en kunnen helpen bij het onderbouwen en illustreren van de maatschappelijke rol die bibliotheken spelen.

Aan de slag met de Effectenmonitor

Hoe kun je op eenvoudige wijze de opbrengsten van je lokale diensten op het gebied van e-overheid, digitale basisvaardigheden en taal in kaart brengen? De landelijk ontwikkelde Effectenmonitor moet bibliotheken hier mee helpen. Met dit instrument kunnen bibliotheken op eenvoudige en efficiënte wijze in de eigen vestigingen effectonderzoek uitvoeren, hun eigen resultaten inzien en benchmarken. Waarom is er een landelijke Effectenmonitor en wat zijn de voordelen van meedoen? Hoe draagt de monitor bij aan een beter zicht op de eigen - lokale - dienstverlening? In de workshop maakten deelnemers kennis met het nieuwe landelijke instrument dat in 2019 beschikbaar komt. Workshopleiders Marianne Hermans, adviseur bij de KB en Karin Rutten, projectleider bij DESAN Research Solutions namen deelnemers mee in de stappen die je moet zetten om je organisatie 'monitor-klaar' te maken.

Meer weten over de Effectenmonitor?

Vanaf eind februari kunnen bibliotheken zich inschrijven voor deelname aan de Effectenmonitor, de metingen starten in april. Houd de website en nieuwsbrief van de KB [www.kb.nl/ob] in de gaten voor het laatste nieuws.

Zelf aan de slag met vragenlijsten

Waarmee moet je rekening houden bij het opzetten, uitvoeren en verwerken van een enquêteonderzoek? Hoe formuleer je goede vragen en benader je je doelgroep? Hoe ga je om met resultaten en voorkom je dat je met een stapel ingevulde vragenlijsten op je bureau blijft zitten? Deelnemers aan deze workshop kregen een eerste introductie in het uitvoeren van enquêteonderzoek. Op basis van een aantal tips en tricks van workshopleider Claudia de Graauw, zelfstandig onderzoeker, gingen zij vervolgens zelf aan de slag met oefenen.


Zelf aan de slag met  kwalitatief onderzoek

Hoe gaat een kwalitatieve effectmeting - op   kleine schaal - in zijn werk en hoe pas je deze toe in je eigen lokale situatie? Wanneer is kwalitatief onderzoek (bijv. een interview of groepsgesprek) een goed idee en welke vorm past bij welke situatie? Waarmee moet je rekening houden bij het bevragen van bezoekers? Mandy Goes en Roxanne de Vreede, onderzoekers bij Panteia, droegen praktische handreikingen aan om  op basis van verschillende ingrediënten zelf een klein onderzoek op te zetten.


Het verhaal bij de cijfers: storytelling

Cijfers zijn belangrijk, maar zonder context en verhaal blijven ze koude statistiek. Daarom doken de deelnemers aan deze workshop, onder begeleiding van Frederik Theuwis, adviseur en projectleider bij Cubiss, de kunst van het verhalen vertellen in. Aan de hand van de negen aspecten van storytelling werden de kennis en kunde van het vertellen van verhalen verdiept en kregen deelnemers handvatten voor het creëren van impact via een verhaal.


Van management naar maximalisatie

Hoe duid je de resultaten uit onderzoek en hoe zet je ze om naar bruikbare inzichten en sturingsinformatie? Hoe communiceer je hier helder over, intern en extern? Hoe zorg je dat deze informatie een vast onderdeel wordt in de besluitvorming van de organisatie? In de workshop van Emma Verheijke, managing director bij Sinzer, leerden deelnemers de stappen die je moet zetten om van impact meten en managen een cyclisch proces te maken en zo een interne 'impact cultuur' te creëren.

Meten, weten en .. the next step. Workshop over omgaan met je gemeente(n)

Hoe voer je met je gemeente(n) een goed gesprek over je maatschappelijke rol? Wie wil je waarvoor bereiken, hoe pak je dat aan en welke informatie [waardendrager!] neem je mee? Welke vragen stel je je gemeente en hoe betrek je hen bij je zoektocht naar impact? René Kronenberg, senior Strategisch Adviseur bij Probiblio, sprak uit eigen ervaring over het opbouwen en onderhouden van een betekenisvolle relatie met gemeentelijke opdrachtgevers.


 

Meer weten over IMPACT en effectmeting in de openbare bibliotheeksector?

Op de website www.bibliotheekinzicht.nl brengt de KB de meest belangrijke en actuele inzichten bijeen uit impact-en effectonderzoek voor en door bibliotheken. Lees bijvoorbeeld de artikelen:

Daarnaast wordt op de pagina www.bibliotheekinzicht.nl/impact een kennisdossier aangemaakt over het onderwerp IMPACT met aanpak, instrumenten en inzichten uit wetenschappelijk en toegepast onderzoek. Houd deze website dus goed in de gaten.

Volledig en up to date op de hoogte blijven over nieuws op het gebied van IMPACT? Stuur dan een mail naar marjolein.oomes@kb.nl en we zetten je op de mailinglijst!