Collectie van de digitale bibliotheek

Wat is de landelijke digitale openbare bibliotheek?

De landelijke digitale openbare bibliotheek, ofwel de online Bibliotheek, biedt bibliotheekleden toegang tot e-books en luisterboeken. Tot 2019 bood de online Bibliotheek ook online cursussen aan. Sinds 2019 is de collectie van de online Bibliotheek niet alleen toegankelijk voor bibliotheekleden in Europees Nederland, maar ook voor leden op de BES-eilanden: Bonaire, Sint Eustatius en Saba.

Daarnaast wordt via de online Bibliotheek één keer per jaar VakantieBieb opengesteld: een gratis app met 50 à 60 e-books voor het hele gezin. De VakantieBieb app opent op 1 juni met e-books voor jeugd, waarmee kinderen en jongeren kunnen doorlezen in de vakantie en hun leesvaardigheid op peil kunnen houden. Op 1 juli komen ook de e-books voor volwassenen beschikbaar. De VakantieBieb sluit op 31 augustus.

Digitale boekencollectie groeit

De e-bookcollectie groeit gestaag: van circa 10 duizend e-books in 2015 tot circa 28 duizend in 2019. Het merendeel van deze collectie bestaat uit e-books voor volwassenen (87%): bijna 19 duizend (Van de Burgt & Van de Hoek, 2020; CBS, 2020a). Het aanbod in de categorie fictie is groter dan non-fictie, zowel voor volwassenen (bijna 17 duizend e-books) als voor jeugd (ruim 3 duizend). Deze cijfers staan haaks op de ontwikkeling van de fysieke collectie: deze nam over de jaren juist in grootte af. Het aandeel jeugd en volwassenen is daar bovendien ongeveer gelijk (Van de Burgt & Van de Hoek, 2020; CBS, 2020b).

Bron: Van de Burgt & Van de Hoek, 2020.

Succes dankzij one copy multiple users-systeem

De Nederlandse digitale openbare bibliotheek werkt volgens het systeem van one copy multiple users, waarbij een ingekochte digitale titel tegelijkertijd door meerdere bibliotheekleden kan worden gelezen. Deze functionaliteit is cruciaal voor de gebruiksvriendelijkheid en draagt sterk bij aan het succes van de Nederlandse digitale bibliotheek. Veel Europese landen werken juist met een systeem van one copy one user, waarbij een ingekochte digitale titel slechts door één bibliotheeklid tegelijk kan worden gebruikt. Dat geeft een beperkte gebruikswaarde.

One copy multiple users

Groei collectie door betere afspraken

In het convenant e-lending is in 2018 vastgelegd dat Nederlandstalige e-books van Nederlandse uitgevers zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk binnen een jaar beschikbaar moeten zijn voor bibliotheekleden. Door deze afspraak zijn er meer actuele titels voor zowel jeugd als volwassenen beschikbaar gekomen. De opbrengsten worden gelijk verdeeld tussen de uitgevers en de auteurs, vertalers en beeldmakers.

Wie zitten er achter het convenant e-lending?

De afspraken uit het convenant e-lending gelden vanaf 1 januari 2019 en zijn gemaakt tussen zeven partijen uit de boekenbranche: het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), de KB, de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB), de Groep Algemene Uitgevers (GAU), de Auteursbond, de Stichting Lira en de Stichting Pictoright.

Meer luisterboeken beschikbaar

Naast e-books worden via de online Bibliotheek ook steeds meer luisterboeken aangeboden. Het aantal titels is toegenomen van ruim 2 duizend in 2018 tot bijna 3,5 duizend luisterboeken in 2019. Daarnaast werden in 2019 52 e-booktitels aangeboden via de VakantieBieb (Van de Burgt & Van de Hoek, 2020; CBS, 2020a).

Licenties digitale bibliotheek

2015

2016

2017

2018

2019

E-books

10.611

12.299

18.222

21.583

28.345

VakantieBieb

66

60

66

62

52

Luisterboeken

-

750

1.212

2.210

3.497

Cursussen*

-

32

42

48

-*

Bron: Van de Burgt & Van de Hoek, 2020.

*In 2019 is het aanbod van cursussen via de digitale bibliotheek stopgezet.

Veel variatie, weinig nieuwe titels

Gebruikers van de online Bibliotheek zijn over het algemeen tevreden: zowel het gebruik van e-books als het gebruik van luisterboeken wordt gemiddeld met een 7,3 gewaardeerd. De helft van de e-bookleners is (zeer) tevreden met de variatie in titels en de aantrekkelijkheid van de titels in de e-bookcollectie. Grootste verbeterpunt is de actualiteit van de collectie: 31% van de leners is (zeer) ontevreden over de recentheid van het aanbod. De gebruikers willen vooral graag meer titels zien in de genres thriller & spanning en literatuur & klassiekers (De Bruijn & Van der Hoorn, 2019).

Bronnen