De collectie van de digitale bibliotheek

Sinds 2014 bestaat de mogelijkheid om via de openbare bibliotheek, naast fysieke boeken, ook e-books te lenen. De afgelopen jaren kwam hier steeds meer digitale content bij. De landelijke digitale openbare bibliotheek biedt toegang tot de collectie e-books en luisterboeken via de online Bibliotheek, Jeugdbibliotheek.nl en de VakantieBieb. Daarnaast is de digitale collectie te vinden via lokale catalogi en Bibliotheek.nl. De digitale collectie bestaat grotendeels uit e-books, met name voor volwassenen. In vergelijking met de fysieke collectie van de openbare bibliotheken is in de digitale collectie het aandeel fictie voor volwassenen naar verhouding beduidend groter (Van de Burgt & Van de Hoek, 2019).

Wat is de landelijke digitale openbare bibliotheek?

De landelijke digitale openbare bibliotheek, ofwel de online Bibliotheek, biedt bibliotheekleden toegang tot e-books en via de LuisterBieb-app tot luisterboeken. Tot 2019 bood de online Bibliotheek ook online cursussen aan. Daarnaast wordt via de online Bibliotheek één keer per jaar VakantieBieb opengesteld: een gratis app met 50-60 e-books voor het hele gezin. De VakantieBieb app opent op 1 juni met e-books voor jeugd, waarmee kinderen en jongeren kunnen doorlezen in de vakantie en hun leesvaardigheid op peil kunnen houden. Op 1 juli komen ook de e-books voor volwassenen beschikbaar. De VakantieBieb sluit op 31 augustus.

Ruim 21 duizend e-books beschikbaar

De e-book collectie groeit gestaag: van circa 10 duizend e-books in 2015 tot ruim 21 duizend in 2018. Het merendeel van deze collectie bestaat uit e-books voor volwassenen: bijna 19 duizend (Van de Burgt & Van de Hoek, 2019; CBS, 2019a). Het aanbod in de categorie fictie is groot, zowel voor volwassenen (circa 13 duizend e-books) als voor jeugd (ruim 2 duizend). Deze cijfers staan haaks op de ontwikkeling van de fysieke collectie: deze nam over de jaren juist in grootte af. Het aandeel jeugd en volwassenen is daar bovendien ongeveer gelijk (Van de Burgt & Van de Hoek, 2019, CBS, 2019b).

Bron: Van de Burgt & Van de Hoek, 2019.

One copy multiple users

De Nederlandse digitale openbare bibliotheek werkt volgens het systeem van one copy multiple users, waarbij een ingekochte digitale titel tegelijkertijd door meerdere bibliotheekleden kan worden gelezen. Deze functionaliteit is cruciaal voor de gebruiksvriendelijkheid en draagt sterk bij aan het succes van de Nederlandse digitale bibliotheek. Veel Europese landen werken juist met een systeem van one copy one user, waarbij een ingekochte digitale titel slechts door één bibliotheeklid tegelijk kan worden gebruikt. Dat geeft een beperkte gebruikswaarde.

Groei collectie door betere afspraken

In het convenant e-lending is in 2018 vastgelegd dat Nederlandstalige e-books van Nederlandse uitgevers zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk binnen een jaar beschikbaar moeten zijn voor bibliotheekleden. Door deze afspraak zijn er meer actuele titels voor zowel jeugd als volwassenen beschikbaar gekomen. De opbrengsten worden gelijk verdeeld tussen de uitgevers en de auteurs, vertalers en beeldmakers.

Wie zitten er achter het convenant e-lending?

De afspraken uit het convenant e-lending gelden vanaf 1 januari 2019 en zijn gemaakt tussen zeven partijen uit de boekenbranche: het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), de Koninklijke Bibliotheek (KB), de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB), de Groep Algemene Uitgevers (GAU), de Auteursbond, de Stichting Lira en de Stichting Pictoright.

Meer luisterboeken beschikbaar

Naast e-books worden via de online Bibliotheek ook andere materialen aangeboden. In 2018 werden 62 e-book titels aangeboden via de VakantieBieb. Daarnaast waren via de online Bibliotheek ruim 2 duizend luisterboeken en 48 cursussen beschikbaar (Van de Burgt & Van de Hoek, 2019; CBS, 2019a). In 2019 is het aanbod van cursussen via de digitale bibliotheek stopgezet.

 

Licenties digitale bibliotheek

2015

2016

2017

2018

E-books

10.611

12.299

18.222

21.583

VakantieBieb

66

60

66

62

Luisterboeken

-

750

1.212

2.210

Cursussen

-

32

42

48

Bron: Van de Burgt & Van de Hoek, 2019.

Bronnen